Kościół w Sørbø

Kościół w Sørbø trudno przegapić, kiedy podróżujesz do lub ze Stavanger. Położony w malowniczym miejscu nad fiordem (Boknafjorden), na wyspie Renensøy, zaledwie rzut kamieniem od przeprawy promowej Mortavika – Arsvågen, na trasie E39, zaledwie kilka, kilkanacie kilometrów na północ od Stavanger. Biała, murowana, niewielka budowla na tle urokliwego krajobrazu rzuca się w oczy i wielokrotnie miałem ochotę przystanąć, przyjrzeć się z bliska i dowiedzieć się nieco więcej o tej świątyni. Zawsze jednak gdzieś pędziłem w pośpiechu.

Tym razem jednak, wracając z Tymkiem z wycieczki na Preikestolen mieliśmy mnóstwo czasu dla siebie. Uznałem, że to dobry moment, żeby zjechać z głównej drogi, przystanąć na chwilę i przyjrzeć się kościółkowi z bliska. Był on akurat w trakcie renowacji. Na przykościelnym dziedzińcu piętrzyły się poskładane rusztowania, co znaczyło, że remont mógł się już zakończyć. Białe ściany świątyni na tle pobliskiego fiordu i zielonych pastwisk wokół tworzyły niesamowitą kompozycję.

Oto co udało mi się wyszukać na temat tego miejsca w necie.

Kościół w Sørbø został wzniesiony prawdopodobnie w latach 1130 – 1150 przez lokalnego wodza. Były to czasy gdy na tutejszych ziemiach wprowadzano chrześcijaństwo. Pierwsze kościoły budowano zwykle na dawnych pogańskich miejscach kultu. Jest jednym z najstarszych kamiennych kościołów w Norwegii. W zachowanym dokumencie z 1308 roku budowla została wymieniona jako jedna z 14 kaplic królewskich króla Håkona Magnussona. Do dziś zachowały się zaledwie trzy z nich (Sørbø, Avaldsnes i Fana). Kaplice królewskie z reguły były ufundowane i finansowane ze skarbca królewskiego.

Świątynię zbudowano w stylu romańskim, z solidnymi kamiennymi ścianami. Przyjmuje się, że należy do pierwszej generacji kamiennych kościołów w Rogaland. Jego mury charakteryzują się równymi, poziomymi spoinami i drobnymi, leżącymi kamieniami. Szacuje się, że katedrę w Stavanger wybudowano mniej wiecej w tym samym czasie co kościół w Sørbø.

Na przestrzeni wieków kościół przeszedł szereg zmian. W XIX wieku otrzymał nowe wnętrze w stylu renesansowym, a w 1884 roku wiele z niego usunięto. W latach 60 XX wieku, podczas kolejnej renowacji, przywrócono mu średniowieczny charakter. Pierwotnie isniała również wieża, którą zburzono w latach 1883-1884.

Kościół ma niemal kwadratowe prezbiterium o wymiarach 6,05 x 5,95 m. Pojedyncza nawa na 100 miejsc siedzących ma długość 11,5m i jest szeroka na ponad 9m.

Wyposażenie świątyni to głównie kamienny ołtarz pochodzący ze średniowiecza i gotycka chrzcielnica przeniesiona tu z sąsiedniego kościoła w Hausken. Pozostałe średniowieczne wyposażenie i elementy ciesielskie zaginęły.

W kościele Sørbø wciąż odbywaja sie nabożeństwa, zwłaszcza latem.

Sørbø Church is hard to miss when traveling to or from Stavanger. It’s situated in a picturesque spot on the Boknafjorden, on the island of Renensøy, just a stone’s throw from the Mortavika-Arsvågen ferry crossing on the E39 road, just a few kilometers north of Stavanger. The small, white brick structure stands out against the charming landscape, and I often found myself wanting to stop, take a closer look, and learn more about the church. However, I was always in a hurry.

This time, however, Tymek and I were returning from a trip to Preikestolen, and we had plenty of time to ourselves. I decided it was a good time to turn off the main road, stop, and take a closer look at the church. It was undergoing renovation. The churchyard was piled high with scaffolding. The white walls of the church against the backdrop of the nearby fjord and green pastures created an incredible composition.

Here’s what I managed to find about this place online.

The church in Sørbø was likely built between 1130 and 1150 by a local chieftain. This was a time when Christianity was being introduced to the local lands. The first churches were usually built on former pagan sites. It is one of the oldest stone churches in Norway. In a preserved document from 1308, the building was mentioned as one of the 14 royal chapels of King Håkon Magnusson. Only three of them remain (Sørbø, Avaldsnes, and Fana). Royal chapels were usually funded and financed from the royal treasury.

The church was built in the Romanesque style, with solid stone walls. It is considered to be one of the first generation of stone churches in Rogaland. Its walls are characterized by even, horizontal joints and small, lying stones. It is estimated that Stavanger Cathedral was built around the same time as the church in Sørbø.

Over the centuries, the church has undergone numerous changes. In the 19th century, it received a new Renaissance-style interior, and in 1884, much of it was removed. During another renovation in the 1960s, its medieval character was restored. Originally, there was also a tower, which was demolished between 1883 and 1884.

The church has a nearly square chancel measuring 6.05 x 5.95 m. The single nave, with seating for 100, is 11.5 m long and over 9 m wide. The church’s furnishings consist primarily of a medieval stone altar and a Gothic baptismal font, transferred here from the neighboring church in Hausken. The remaining medieval furnishings and carpentry have been lost. Services are still held at Sørbø Church, especially in summer.